کتاب ترجمه و متن الشامل فی الصناعه الطبیه ۱۱ (بقیه کتاب خ)

کتاب ترجمه و متن الشامل فی الصناعه الطبیه ۱۱ (بقیه کتاب خ) یازدهمین جلد از مجموعه سترگ الشامل فی الصناعه الطبیه، اثر ارزشمند حکیم بزرگ جهان اسلام علاءالدین قرشی (ابن النفیس) است. این دائرةالمعارف عظیم پزشکی یکی از مهم‌ترین منابع باقی‌مانده در حوزه داروشناسی، مفردات دارویی و طب سنتی اسلامی به شمار می‌رود و اطلاعاتی عمیق و ارزشمند درباره گیاهان دارویی، غذاهای دارویی و خواص درمانی مواد طبیعی ارائه می‌کند.

ابن النفیس در این اثر، داروها و مواد درمانی را بر اساس ترتیب الفبایی زبان عربی طبقه‌بندی کرده است؛ روشی علمی و منظم که مطالعه و جست‌وجوی مطالب را برای پژوهشگران، دانشجویان و علاقه‌مندان به طب سنتی آسان‌تر می‌سازد. نسخه حاضر نیز با ارائه ترجمه فارسی در کنار متن اصلی عربی، امکان مطالعه تطبیقی و تخصصی را فراهم کرده است.

این مجلد دربرگیرنده ادامه و بخش پایانی کتاب خ از مجموعه الشامل است. ابن النفیس در این بخش، دوازده مقاله باقی‌مانده از حرف خاء را به همراه خاتمه کتاب خ ارائه می‌کند.

کتاب خاء در مجموع شامل هفده مقاله و یک خاتمه است که پنج مقاله نخست آن در جلد دهم منتشر شده بود و در این جلد، مباحث این بخش به‌طور کامل به پایان می‌رسد.

در این مقالات، همچون مجلدات پیشین، مؤلف به بررسی ماهیت داروها، مزاج، خواص درمانی و تأثیر آن‌ها بر اندام‌های مختلف بدن می‌پردازد. دقت علمی ابن النفیس در تحلیل مواد دارویی، الشامل را به یکی از مهم‌ترین مراجع تاریخ داروشناسی اسلامی تبدیل کرده است.

کتاب خ هفتمین کتاب از جزء دوم فن سوم الشامل محسوب می‌شود و از منظر علمی، ادامه نظام طبقه‌بندی دقیق ابن النفیس در معرفی داروهای مفرده است.